تلفیق دانش و تجربه؛ گمشده مدیریت

به تجربه افراد بسیاری بصورت مستقیم از دانشگاه و فضای آکادمیک وارد حوزه مدیریت _از وزارت گرفته تا مدیرکلی و ریاست_ شده و آنچنان که انتظار می رفت، عملکرد موفقی رقم نزدند. در واقع تجربه مدیریت افراد مختلف در پستهای مختلف به ما ثابت کرد که صرف سواد آکادمیک، امکان توفیق افراد مدیر را فراهم نمی کند. فضای آکادمیک دانشگاهی، متفاوت از فضای تجربه و آزمون و عمل است. زمانی ملاک انتصاب افراد به سمت های مختلف، داشتن مدرک دکترا و به عبارتی سواد علمی بود و تصور می رفت با انتصاب این افراد، توسعه و پیشرفت در عرصه های مختلف مدیریتی مشاهده شود. هر چند در برخی عرصه ها این سواد علمی و دانشگاهی، نتایج مثبت خود را نشان داد اما این بصورت فراگیر عملی نشد. افراد علمی با مدارک دانشگاهی معتبر، وقتی وارد عرصه مدیریتی می شدند، با فضایی بسیار متفاوت از آن چیزی که تصورش را می کردند، مواجه می شدند. فضای چاپلوسی، غیر علمی، خویشاوند سالار، غیر سیستماتیک و رانتی، آسیب هایی بود که همچون اختاپوس کل سیستم اداری و وزارتی را در بر گرفته بود و توان علمی مدیران جدید الانتصاب، یارای مواجهه با این سرطان مدیریتی را نداشت. از طرف دیگر موفقیت های زیادی از سوی مدیرانی مشاهده می شد که تجربه مدیریتی داشتند اما فاقد سواد دانشگاهی بودند و با کدخدامنشی و ریش سفیدی بسیاری از معضلات سیستم اداری را برطرف می کردند و چون بسیاری از ادارات ما فاقد سیستم مدیریت علمی بود، این چنین ترفندهایی متاسفانه جواب می داد و ای بسا افراد بی سواد کاردان موفق تر از افراد علمی باسواد بی تجربه ظاهر می شدند. هر چند این چنین مدیرانی همیشه در برابر رسانه و پاسخگویی و آینده نگری و تبیین چشم انداز علمی برای دستگاه خود کمیت شان لنگ بود. این هر دو نوع مدیریت، در نوع خود موفقیت هایی کسب می کردند اما نتیجتا کار همان می شد که امروز می بینیم. زمانی گردانندگان امور به این نتیجه رسیدند که برای مدیران کشور، آبروی علمی بخرند و اقدام به تاسیس دانشگاه های سفارشی کردند و به اصطلاح شروع به تربیت مدیران علمی و دانشگاهی کردند. اما نتیجه همان بود که بود. همان مدیران دائم الپست، فقط یک مدرک ظاهرا علمی گرفتند (خریدند) و از عنوان “حاجی” به عنوان “دکتر” نائل آمدند. اینک اما در بر روی همان پاشنه می چرخد. خیلی کم تجربه و علم در سوابق مدیریتی مسئولین ما جمع می شود و صدالبته که در صورت وجود سواد دانشگاهی در کنار تجربه مدیریتی، مدیریت و کل مجموعه را به موفقیت خواهد رساند. یکی از دلایل چنین معضلی، فاصله بین دانشگاه و مدیریت است. در واقع برای انتصاب مسئول خبره برای یک کار بایستی سازوکارهای علمی اندیشیده شود و دانشکده های مخصوصی برای تربیت مدیران دستگاه ها تأسیس شود. اما واقعیت این است که امر انتصاب، در جامعه ما،اغلب اتفاقی سلیقه ای و سفارشی است.

رهبر طوماری